Ядролық реакторлар тек электр энергиясын өндіру үшін ғана емес, сонымен қатар медицинада, өнеркәсіпте, су дайындауда, жылумен қамтамасыз етуде және ғылыми зерттеулерде де қолданылуы мүмкін. Мұндай технологияларды дамыту Қазақстанда жаңа инженерлік және ғылыми құзыреттерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.
— Қазіргі заманғы ядролық реактор, ең алдымен, электр энергиясын тұрақты өндірудің көзі ретінде қабылданады, дегенмен реактор технологияларының әлеуеті мұнымен шектелмейді. Реакторда пайда болатын энергияны, нейтрондық ағындарды және олардың көмегімен алынған материалдарды медицинада, өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында, ғылымда, жылумен жабдықтауда және суды дайындауда қолдануға болады, дейді сарапшы.
Ең перспективалы бағыттардың бірі атом станциясының жылу энергиясын қолдану болып табылады. Халықаралық Атом энергиясы агенттігінің мәліметі бойынша, реактор жылуын орталықтандырылған жылумен қамтамасыз ету, суды тұщыландыру, сутегін өндіру және өндірістік процестерді қамтамасыз ету үшін пайдалануға болады. Тұтынушыға берілетін жылудың нақты параметрлері Таңдалған технологиямен және қауіпсіздік талаптарымен анықталады. Электр және жылу энергиясын бірлесіп өндіру станцияның энергетикалық әлеуетін толық пайдалануға мүмкіндік береді, сонымен бірге ол шеше алатын міндеттер тізімін кеңейтеді.
- Қазақстан үшін суды дайындау және тұщыландыру, елді мекендерді жылумен қамтамасыз ету, сондай-ақ өнеркәсіптік кәсіпорындарды технологиялық бумен жабдықтау практикалық қызығушылық тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, әрбір шешімнің орындылығы жеке анықталуы тиіс, себебі ол тұтынушылардың орналасуына, ресурстардың қажетті көлеміне, инфрақұрылымдық жағдайларға, нормативтік реттеуге, экономикалық көрсеткіштерге және қауіпсіздік талаптарына байланысты, — деп атап өтті Мәди Әзбергенов.
Ғылыми зерттеулер, медицина, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және мамандарды даярлау үшін нейтрондық ағындарды жасайтын зерттеу реакторларының да әлеуеті зор. Олардың көмегімен материалдардың қасиеттері зерттеледі, жабдықтың тұрақтылығы тексеріледі және радиоизотоптар жасалады, содан кейін олар ауруларды диагностикалау мен емдеуде қолданылады.
Сарапшының айтуынша, өнеркәсіпте радиоизотоптық және нейтрондық әдістер технологиялық процестерді бақылауға, ішкі ақауларды анықтауға және үлгіні бұзбай материалдардың құрылымын зерттеуге мүмкіндік береді. Мұндай мүмкіндіктер әсіресе өлшеу дәлдігі мен жабдықтың сенімділігі шешуші болып табылатын салалар үшін өте маңызды.
- Қазақстан үшін мұндай бағыттарды дамыту атом саласының айналасында: инженерлік және ғылыми кадрларды даярлаудан бастап медициналық технологияларды, өнеркәсіптік диагностиканы дамытуға, сумен және жылумен жабдықтауға арналған материалдар мен шешімдер өндіруге дейінгі тұтас технологиялық экожүйені қалыптастыруды білдіруі мүмкін. Бұл жағдайда атом энергетикасы энергетикалық жүйенің элементі ретінде ғана емес, сонымен қатар аралас жоғары технологиялық салаларды дамытудың негізі ретінде қарастырылады, — деп түйіндеді Мәди Әзіргенов.
Естеріңізге сала кетейік, Қазақстан АЭХА конференциясында атом энергетикасындағы жетістіктерін таныстырды.
Пікір қалдыру